مقدمه
در سیستمهای برودتی، روغنکاری صحیح کمپرسور یکی از مهمترین عوامل برای عملکرد پایدار و افزایش طول عمر تجهیزات است. کمپرسور در هنگام کار با قطعات متحرک زیادی مانند میللنگ، یاتاقانها و سایر اجزای مکانیکی روبهرو است و این قطعات برای کاهش اصطکاک و جلوگیری از افزایش بیش از حد دما به روغن نیاز دارند. اگر فشار روغن کافی نباشد، روانکاری قطعات بهدرستی انجام نمیشود و ادامه کار کمپرسور میتواند موجب فرسایش یا آسیب جدی شود. در چنین شرایطی استفاده از اویل پرشر اهمیت زیادی پیدا میکند.
اویل پرشر دانفوس یکی از تجهیزات حفاظتی مورد استفاده در سیستمهای تبرید است که وظیفه دارد فشار مؤثر روغن کمپرسور را کنترل کند و در صورت کاهش آن، از ادامه کار کمپرسور در شرایط نامناسب جلوگیری کند. دانفوس مدلهایی مانند MP54 و MP55 را بهعنوان کنترلهای اختلاف فشار روغن معرفی میکند که برای حفاظت کمپرسورهای برودتی در برابر پایین بودن فشار روغن روانکاری طراحی شدهاند.
عملکرد اویل پرشر بر اساس اختلاف بین فشار روغن پمپ و فشار مکش کمپرسور انجام میشود. در شرایط عادی، پمپ روغن باید فشار مناسبی ایجاد کند تا روغن به قسمتهای مختلف کمپرسور برسد. اگر این اختلاف فشار برای مدت مشخصی کمتر از مقدار تنظیمشده باشد، کنترل روغن میتواند فرمان توقف کمپرسور را صادر کند. در مدلهای MP54 و MP55 دانفوس، این عملکرد بهگونهای طراحی شده که افت فشار روغن در هنگام راهاندازی یا حین کار، در صورت ادامهدار بودن، باعث توقف کمپرسور شود.
اهمیت اویل پرشر زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم پایین بودن فشار روغن الزاماً به معنی خرابی خود کمپرسور نیست. عواملی مانند کاهش سطح روغن، مشکل در پمپ روغن، گرفتگی مسیر روغن، رقیق شدن روغن با مبرد یا مشکلات مکانیکی میتوانند باعث کاهش فشار مؤثر روغن شوند. بنابراین اویل پرشر علاوه بر اینکه یک تجهیز حفاظتی است، میتواند در فرآیند عیبیابی سیستم نیز اطلاعات مهمی در اختیار تکنسین قرار دهد.
در این مقاله بهصورت کامل بررسی میکنیم که اویل پرشر دانفوس چیست، چگونه کار میکند، چه تفاوتی میان فشار روغن و اختلاف فشار روغن وجود دارد، انواع آن کداماند، چگونه از کمپرسور محافظت میکند، چه علائمی نشاندهنده عملکرد آن هستند و هنگام نصب و تنظیم این تجهیز باید به چه نکاتی توجه کرد.
اویل پرشر دانفوس چیست؟
اویل پرشر دانفوس یک کنترل اختلاف فشار روغن است که برای حفاظت از کمپرسورهای سیستمهای تبرید در برابر کاهش فشار روغن روانکاری استفاده میشود. وظیفه این تجهیز آن است که شرایط فشار روغن را بررسی کرده و در صورت تشخیص فشار ناکافی، مدار حفاظتی کمپرسور را فعال کند.
در واقع، اویل پرشر را نباید صرفاً یک فشارسنج ساده در نظر گرفت. این تجهیز وظیفه اندازهگیری و نمایش فشار به شکل گیج را ندارد، بلکه فشار روغن را با فشار مرجع مقایسه کرده و در صورت نامناسب بودن اختلاف فشار، فرمان الکتریکی مناسب ایجاد میکند.
در سریهای MP54 و MP55 دانفوس، این اختلاف فشار از تفاوت میان فشار خروجی پمپ روغن و فشار مکش کمپرسور به دست میآید. دانفوس صراحتاً این محصولات را برای حفاظت کمپرسورهای تبرید در برابر فشار پایین روغن روانکاری معرفی میکند.
چرا کمپرسور به اویل پرشر نیاز دارد؟
کمپرسور یکی از مهمترین و گرانترین اجزای سیستم تبرید است. این تجهیز باید در مدت زمان طولانی و گاهی بهصورت مداوم کار کند. در کمپرسورهای دارای سیستم روغنکاری، روغن وظیفه کاهش اصطکاک، کمک به خنککاری و محافظت از قطعات متحرک را بر عهده دارد.
اگر روغن کافی به قطعات نرسد، اصطکاک افزایش پیدا میکند و دمای قطعات بالا میرود. ادامه چنین شرایطی میتواند باعث آسیب یاتاقانها، میللنگ و سایر اجزای داخلی شود.
در اینجا اویل پرشر نقش یک لایه حفاظتی را ایفا میکند. اگر اختلاف فشار روغن از مقدار موردنیاز کمتر شود و این وضعیت در مدت تعیینشده ادامه پیدا کند، کنترل میتواند کمپرسور را متوقف کند.
بنابراین هدف اصلی اویل پرشر این نیست که صرفاً سیستم را خاموش کند؛ بلکه هدف آن جلوگیری از ادامه فعالیت کمپرسور در شرایطی است که روانکاری کافی تضمین نشده است.
اویل پرشر چگونه کار میکند؟
برای درک عملکرد اویل پرشر باید مفهوم «اختلاف فشار روغن» را بشناسیم.
پمپ روغن کمپرسور، روغن را با فشار مشخصی به مدار روغنکاری میفرستد. از طرف دیگر، سمت مکش کمپرسور دارای فشار خاص خود است. کنترل روغن این دو فشار را با یکدیگر مقایسه میکند.
بهصورت ساده:
اختلاف فشار روغن = فشار پمپ روغن − فشار مکش کمپرسور
اگر اختلاف فشار به اندازه کافی باشد، وضعیت سیستم عادی تلقی میشود و مدار حفاظتی اجازه ادامه فعالیت کمپرسور را میدهد.
اما اگر اختلاف فشار کمتر از مقدار تنظیمشده شود، اویل پرشر وارد وضعیت هشدار یا قطع میشود. در مدلهایی که دارای رله زمانی هستند، سیستم قبل از قطع کمپرسور یک بازه زمانی مشخص را در نظر میگیرد تا افتهای کوتاهمدت و طبیعی هنگام راهاندازی باعث خاموش شدن بیدلیل کمپرسور نشوند. دانفوس برای MP54/MP55 این عملکرد زمانی را بهعنوان بخشی از حفاظت کمپرسور توضیح داده است.
اهمیت اختلاف فشار در اویل پرشر
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود اویل پرشر فقط فشار روغن را بررسی میکند. در واقع در کنترلهای اختلاف فشار روغن، مقدار مهم، اختلاف بین فشار روغن پمپ و فشار مرجع سیستم است.
فرض کنید فشار پمپ روغن افزایش پیدا کند، اما فشار مکش نیز به همان نسبت تغییر کند. در این حالت ممکن است اختلاف فشار همچنان در محدوده موردنظر باقی بماند.
به همین دلیل اویل پرشر با مقایسه دو فشار میتواند وضعیت واقعی روغنکاری کمپرسور را بهتر ارزیابی کند.
نقش تایمر در اویل پرشر
در هنگام روشن شدن کمپرسور، فشار روغن ممکن است بلافاصله به مقدار نهایی خود نرسد. اگر کنترل روغن بدون در نظر گرفتن زمان راهاندازی عمل کند، ممکن است کمپرسور قبل از اینکه سیستم روغنکاری فرصت ایجاد فشار مناسب داشته باشد خاموش شود.
به همین دلیل برخی مدلهای اویل پرشر دانفوس دارای رله زمانی هستند.
در مدلهای MP54 و MP55، دانفوس توضیح میدهد که اگر فشار روغن کافی ایجاد نشود، کنترل پس از سپری شدن زمان مشخص کمپرسور را متوقف میکند. همچنین در راهنمای کاربرد دانفوس، برای MP54/55 بازه زمانی ۰ تا ۱۲۰ ثانیه برای ایجاد اختلاف فشار کافی در زمان راهاندازی ذکر شده است.
این ویژگی باعث میشود افت فشار بسیار کوتاهمدت در لحظه راهاندازی، الزاماً باعث قطع فوری کمپرسور نشود.
اویل پرشر در زمان راهاندازی کمپرسور
لحظه راهاندازی کمپرسور یکی از حساسترین زمانها برای سیستم روغنکاری است.
پس از روشن شدن موتور، پمپ روغن شروع به کار میکند و باید در مدت مشخصی فشار مورد نیاز را ایجاد کند.
اگر فشار روغن ایجاد نشود، دلایل مختلفی میتواند وجود داشته باشد:
- کمبود روغن
- مشکل پمپ روغن
- گرفتگی مسیر روغن
- وجود هوا در مسیر روغن
- خرابی قطعات داخلی
- ویسکوزیته نامناسب روغن
- رقیق شدن روغن با مبرد
- مشکل مکانیکی کمپرسور
در این شرایط اویل پرشر میتواند پس از گذشت زمان مجاز، مدار کمپرسور را قطع کند.
اویل پرشر هنگام کار کمپرسور
عملکرد اویل پرشر فقط به زمان استارت محدود نمیشود.
اگر کمپرسور در حالت عادی کار کند و بعداً فشار روغن کاهش پیدا کند، کنترل اختلاف فشار میتواند این وضعیت را تشخیص دهد.
برای مثال اگر پمپ روغن دچار مشکل شود، ممکن است فشار روغن کاهش پیدا کند. اگر اختلاف فشار به کمتر از مقدار تنظیمشده برسد و شرایط طبق منطق کنترلی ادامه پیدا کند، اویل پرشر میتواند فرمان توقف کمپرسور را صادر کند.
این ویژگی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخی مشکلات روغنکاری ممکن است پس از شروع به کار کمپرسور ایجاد شوند.
انواع اویل پرشر دانفوس
دانفوس چند مدل کنترل اختلاف فشار روغن برای کاربردهای مختلف ارائه کرده است. از جمله مدلهای شناختهشده میتوان به MP54، MP55 و MP55A اشاره کرد.
اویل پرشر MP54
MP54 یک کنترل اختلاف فشار روغن با اختلاف فشار ثابت است و دارای رله زمانی حرارتی با زمان قطع ثابت است. این مدل برای حفاظت کمپرسور در برابر پایین بودن فشار روغن طراحی شده است.
اویل پرشر MP55
MP55 دارای اختلاف فشار قابل تنظیم است و در نسخههای مختلف با یا بدون رله زمانی عرضه شده است. این قابلیت باعث میشود برای طیف متنوعتری از کاربردها قابل استفاده باشد.
برای نمونه، یکی از مدلهای MP55 دانفوس دارای محدوده تنظیم اختلاف فشار ۰.۳ تا ۴.۵ بار، اتصال فشاری ۱/۴ اینچ و حداکثر فشار کاری ۱۷ بار است؛ البته مشخصات دقیق باید بر اساس کد محصول بررسی شود.
اویل پرشر MP55A
MP55A برای کاربردهایی از جمله سیستمهای دارای مبرد R717 طراحی شده و طبق اطلاعات دانفوس میتواند در برخی سیستمهای HCFC و HFC غیرقابل اشتعال نیز استفاده شود.
اویل پرشر MP55E
MP55E نیز یک کنترل اختلاف فشار روغن برای حفاظت کمپرسور است. این مدل برای برخی مبردهای HCFC، HFC و HC طراحی شده و دارای کنتاکتهای SPDT با روکش طلا است که مستقیماً به اختلاف فشار واکنش نشان میدهند.
تفاوت MP54 و MP55 دانفوس
مهمترین تفاوت MP54 و MP55 در نحوه تنظیم اختلاف فشار است.
MP54 دارای اختلاف فشار ثابت است، در حالی که MP55 اختلاف فشار قابل تنظیم دارد. همچنین هر دو سری میتوانند بر اساس نسخه محصول، دارای عملکرد زمانی باشند.
بنابراین هنگام خرید اویل پرشر نباید تنها به ظاهر قطعه توجه کرد. مدل، کد محصول، نوع مبرد، محدوده تنظیم و نوع عملکرد باید با مشخصات کمپرسور و سیستم مطابقت داشته باشد.
اویل پرشر چگونه از کمپرسور محافظت میکند؟
حفاظت کمپرسور توسط اویل پرشر را میتوان در چند مرحله توضیح داد:
- پمپ روغن شروع به ایجاد فشار میکند.
- کنترل، فشار روغن را نسبت به فشار مکش مقایسه میکند.
- اختلاف فشار در محدوده مجاز قرار میگیرد.
- مدار حفاظتی اجازه ادامه کار کمپرسور را میدهد.
- اگر اختلاف فشار بیش از حد کاهش یابد، تایمر یا مکانیزم حفاظتی فعال میشود.
- اگر وضعیت نامناسب در مدت مجاز برطرف نشود، فرمان قطع کمپرسور صادر میشود.
در نتیجه، اویل پرشر از ادامه کار کمپرسور در شرایطی که روغنکاری کافی تضمین نشده است جلوگیری میکند. دانفوس نیز تأکید میکند که کنترلهای MP54 و MP55 برای توقف کمپرسور در صورت پایین بودن فشار روغن روانکاری طراحی شدهاند.
دلایل کاهش فشار روغن کمپرسور
کاهش فشار روغن میتواند علتهای مختلفی داشته باشد. مهمترین آنها عبارتاند از:
کمبود روغن
اگر مقدار روغن کمپرسور کمتر از حد لازم باشد، پمپ نمیتواند شرایط مناسب روغنکاری را فراهم کند.
خرابی پمپ روغن
خرابی یا فرسودگی پمپ روغن میتواند باعث کاهش فشار روغن شود.
گرفتگی مسیر روغن
وجود آلودگی یا ذرات خارجی میتواند مسیر روغن را محدود کند.
رقیق شدن روغن
ورود بیش از حد مبرد به روغن میتواند ویژگیهای روغن را تغییر دهد و شرایط روغنکاری را نامناسب کند.
مشکلات مکانیکی
فرسودگی قطعات داخلی کمپرسور نیز میتواند بر عملکرد سیستم روغنکاری تأثیر بگذارد.
در چنین شرایطی فعال شدن اویل پرشر یک علامت مهم است که باید علت اصلی آن بررسی شود.
علائم عملکرد اویل پرشر
فعال شدن اویل پرشر ممکن است با خاموش شدن کمپرسور همراه باشد.
برخی علائم احتمالی عبارتاند از:
- کمپرسور پس از استارت خاموش میشود.
- کمپرسور بعد از چند ثانیه یا مدتی مشخص قطع میکند.
- چراغ یا آلارم حفاظتی فعال میشود.
- مدار فرمان کمپرسور قطع میشود.
- کنترل روغن ریست میشود اما دوباره عمل میکند.
البته این علائم همیشه به معنی خرابی خود اویل پرشر نیستند. ممکن است کنترل بهدرستی عمل کرده باشد و مشکل واقعی در سیستم روغنکاری وجود داشته باشد.
آیا خاموش شدن کمپرسور توسط اویل پرشر به معنی خرابی آن است؟
خیر.
این نکته بسیار مهم است. اگر اویل پرشر کمپرسور را خاموش کند، ابتدا باید فشار واقعی روغن و شرایط سیستم بررسی شود.
اگر فشار روغن واقعاً پایین باشد، تعویض کنترل بدون رفع علت اصلی مشکل میتواند خطرناک باشد.
برای مثال اگر پمپ روغن خراب باشد، نصب یک اویل پرشر جدید مشکل را حل نمیکند.
به همین دلیل تکنسین باید ابتدا علت فعال شدن حفاظت را پیدا کند.
نحوه تست اویل پرشر دانفوس
تست اویل پرشر باید با رعایت اصول ایمنی و توسط فرد متخصص انجام شود.
در ابتدا باید وضعیت سیمکشی، اتصالات و شرایط ظاهری کنترل بررسی شود.
سپس فشار روغن و فشار مکش با تجهیزات مناسب اندازهگیری میشوند.
اختلاف فشار واقعی باید با محدوده تنظیمشده کنترل مقایسه شود.
در برخی مدلهای دانفوس امکاناتی برای تست عملکرد الکتریکی نیز در نظر گرفته شده است. مشخصات و روش تست باید مطابق مدل دقیق کنترل انجام شود.
برای نمونه، برخی مدلهای MP55 دارای عملکرد تست دستی هستند که برای بررسی مدار حفاظتی کاربرد دارد.
تنظیم اویل پرشر دانفوس
تنظیم اویل پرشر باید بر اساس مشخصات کمپرسور و سیستم انجام شود.
در مدلهایی مانند MP55، اختلاف فشار قابل تنظیم است. برای نمونه، یک مدل MP55 دانفوس دارای محدوده تنظیم ۰.۳ تا ۴.۵ بار است.
اما این به آن معنا نیست که میتوان هر مقدار دلخواهی را برای هر کمپرسور تنظیم کرد.
مقدار تنظیم مناسب باید از اطلاعات فنی کمپرسور، سیستم روغنکاری و دستورالعمل سازنده به دست آید.
تنظیم اشتباه میتواند باعث قطعهای غیرضروری یا کاهش سطح حفاظت شود.
چرا تنظیم صحیح اویل پرشر اهمیت دارد؟
اگر تنظیم اویل پرشر بیش از حد حساس باشد، ممکن است افتهای کوتاه و غیرخطرناک باعث قطع کمپرسور شوند.
از طرف دیگر، اگر تنظیمات بیش از حد پایین باشد، ممکن است کنترل دیرتر از زمان مناسب وارد عمل شود.
هدف از تنظیم صحیح این است که کنترل بتواند بین شرایط طبیعی و شرایط خطرناک تفاوت ایجاد کند.
به همین دلیل تنظیم کنترل روغن باید بر اساس مشخصات فنی انجام شود و نباید صرفاً با آزمون و خطا صورت گیرد.
اویل پرشر و نقش آن در افزایش عمر کمپرسور
یکی از مهمترین مزایای استفاده از اویل پرشر کاهش احتمال ادامه کار کمپرسور در شرایط نامناسب روغنکاری است.
اگر قطعات داخلی کمپرسور بدون روغن کافی کار کنند، اصطکاک و گرمای تولیدشده افزایش پیدا میکند.
فعال شدن کنترل روغن در زمان مناسب میتواند از ادامه این شرایط جلوگیری کند.
در نتیجه، استفاده صحیح از اویل پرشر میتواند به افزایش قابلیت اطمینان سیستم و کاهش احتمال آسیب جدی به کمپرسور کمک کند.
کاربرد اویل پرشر در سردخانه
سردخانهها معمولاً برای مدت طولانی و گاهی بهصورت مداوم فعالیت میکنند. به همین دلیل حفاظت از کمپرسور در این سیستمها اهمیت زیادی دارد.
اویل پرشر میتواند در مدار کمپرسور سردخانه نصب شود تا در صورت کاهش فشار مؤثر روغن، کمپرسور را متوقف کند.
این موضوع بهخصوص برای سیستمهایی که تعمیر کمپرسور آنها هزینهبر و زمانبر است اهمیت دارد.
کاربرد اویل پرشر در سیستمهای تبرید صنعتی
در تجهیزات تبرید صنعتی، کمپرسورها ممکن است تحت بار کاری بالا فعالیت کنند.
هرچه زمان و شدت کار کمپرسور افزایش پیدا کند، اهمیت سیستم روغنکاری نیز بیشتر میشود.
استفاده از اویل پرشر به عنوان یکی از تجهیزات حفاظتی میتواند به کنترل وضعیت روغنکاری کمک کند.
دانفوس نیز سری MP را برای کاربردهای تبرید، تهویه مطبوع، انجماد عمیق و برخی کاربردهای تجاری معرفی کرده است.
اویل پرشر در کمپرسورهای پیستونی
اویل پرشر بهخصوص در کمپرسورهای دارای سیستم روغنکاری تحت فشار اهمیت زیادی دارد.
در راهنمای کاربرد دانفوس نیز اشاره شده است که برای کمپرسورهای پیستونی، کنترل اختلاف فشار روغن MP54/55 میتواند برای متوقف کردن کمپرسور در صورت پایین بودن فشار روغن استفاده شود.
این کنترل باعث میشود کمپرسور در صورت عدم ایجاد فشار روغن کافی، برای مدت طولانی به کار خود ادامه ندهد.
تفاوت اویل پرشر با پرشر کنترل
اویل پرشر و پرشر کنترل معمولی هر دو با فشار سروکار دارند، اما وظیفه آنها متفاوت است.
پرشر کنترل معمولی ممکن است فشار مکش یا دهش مبرد را کنترل کند.
اما اویل پرشر اختلاف فشار مربوط به سیستم روغنکاری کمپرسور را بررسی میکند.
بنابراین:
| تجهیز | پارامتر اصلی | کاربرد |
|---|---|---|
| اویل پرشر | اختلاف فشار روغن | حفاظت از کمپرسور |
| پرشر فشار بالا | فشار دهش | حفاظت در برابر فشار بالا |
| پرشر فشار پایین | فشار مکش | کنترل یا حفاظت فشار پایین |
تفاوت اویل پرشر با سنسور سطح روغن
این دو تجهیز نیز نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
اویل پرشر وضعیت اختلاف فشار روغن را کنترل میکند.
سنسور یا کنترل سطح روغن، میزان روغن موجود در محفظه یا کارتل کمپرسور را بررسی میکند.
ممکن است سطح روغن مناسب باشد، اما فشار روغن کافی نباشد؛ بنابراین این دو سیستم میتوانند عملکرد متفاوتی داشته باشند.
نکات نصب اویل پرشر دانفوس
نصب اویل پرشر باید مطابق نقشه و دستورالعمل مدل مربوطه انجام شود.
اتصالهای فشار باید به نقاط صحیح متصل شوند و مسیرها نباید دچار گرفتگی یا نشتی باشند.
سیمکشی نیز باید مطابق مدار فرمان کمپرسور انجام شود.
پس از نصب، عملکرد کنترل باید بررسی شود تا مشخص شود هنگام افت اختلاف فشار، مدار حفاظتی بهدرستی عمل میکند.
نکات ایمنی هنگام نصب و تست
سیستمهای برودتی دارای فشار و انرژی الکتریکی هستند؛ بنابراین نصب و تست اویل پرشر باید توسط تکنسین آموزشدیده انجام شود.
قبل از کار روی مدار الکتریکی باید برق سیستم قطع و شرایط ایمن ایجاد شود.
همچنین نباید برای جلوگیری از خاموش شدن کمپرسور، مدار حفاظتی را به شکل دائمی دور زد.
دور زدن کنترل روغن میتواند باعث ادامه کار کمپرسور در شرایطی شود که روغنکاری کافی وجود ندارد.
نکات خرید اویل پرشر دانفوس
هنگام خرید اویل پرشر دانفوس باید به کد دقیق محصول توجه شود.
موارد مهم شامل:
- مدل کنترل
- محدوده اختلاف فشار
- نوع ریست
- وجود یا عدم وجود تایمر
- نوع اتصال
- نوع مبرد
- فشار کاری
- ولتاژ مدار فرمان
- نوع کمپرسور
- شرایط محیطی
برای مثال، مشخصات فنی مدلهای مختلف MP55 میتواند از نظر ریست، محدوده فشار و سایر پارامترها متفاوت باشد؛ بنابراین صرفاً نام MP55 برای انتخاب محصول کافی نیست.
مزایای اویل پرشر دانفوس
مهمترین مزایای استفاده از اویل پرشر دانفوس عبارتاند از:
- حفاظت از کمپرسور در برابر فشار پایین روغن
- افزایش ایمنی سیستم
- کاهش احتمال آسیب مکانیکی
- امکان تشخیص شرایط نامناسب روغنکاری
- قابلیت استفاده در سیستمهای مختلف تبرید
- وجود مدلهای دارای اختلاف فشار ثابت و قابل تنظیم
- طراحی فشرده
- قابلیت اطمینان مناسب
- افزایش طول عمر تجهیزات
دانفوس برای سری MP54/MP55 ویژگیهایی مانند محدوده تنظیم گسترده، طراحی فشرده، قابلیت اطمینان مکانیکی و الکتریکی و عمر کاری طولانی را ذکر کرده است.
برای اطلاعات بیشتر از مقالات به وبلاگ ما سر بزنید.
