مقدمه

در سیستم‌های برودتی، کمپرسور مهم‌ترین بخش مکانیکی مدار محسوب می‌شود و عملکرد صحیح آن تا حد زیادی به روغن‌کاری مناسب قطعات داخلی وابسته است. قطعاتی مانند میل‌لنگ، یاتاقان‌ها، شاتون‌ها و سایر اجزای متحرک کمپرسور در هنگام کار با سرعت بالا حرکت می‌کنند و اگر روغن کافی با فشار مناسب به قسمت‌های موردنیاز نرسد، اصطکاک و دمای قطعات افزایش پیدا می‌کند. ادامه کار کمپرسور در چنین شرایطی می‌تواند باعث فرسایش قطعات و در موارد شدید، آسیب جدی به کمپرسور شود. به همین دلیل در بسیاری از سیستم‌های تبرید از تجهیزات حفاظتی مخصوص کنترل فشار روغن استفاده می‌شود.

اویل پرشر آلکو یکی از تجهیزات مهم در این زمینه است که برای کنترل اختلاف فشار روغن کمپرسور و محافظت از آن در برابر کاهش فشار روغن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این تجهیز به‌خصوص در کمپرسورهای دارای سیستم روغن‌کاری تحت فشار اهمیت زیادی دارد. وظیفه اصلی آن این است که وضعیت فشار روغن را بررسی کند و در صورت پایین آمدن اختلاف فشار روغن از محدوده قابل قبول، مدار حفاظتی را فعال کند.

نکته مهم این است که اویل پرشر صرفاً یک پرشرسوئیچ معمولی نیست که فقط یک فشار مشخص را اندازه‌گیری کند. در سیستم‌های روغن‌کاری، آنچه اهمیت دارد اختلاف فشار بین خروجی پمپ روغن و کارتل کمپرسور است. اگر این اختلاف فشار برای مدت مشخصی پایین بماند، کنترلر می‌تواند فرمان توقف کمپرسور را صادر کند. در مستندات فنی مربوط به Alco FD 113 ZU، فشار قطع حدود 0.63 بار، فشار وصل حدود 0.90 بار و زمان تأخیر حدود 120 ثانیه ذکر شده است.

بنابراین کاربرد اویل پرشر آلکو را می‌توان در درجه اول حفاظت از کمپرسور در برابر شرایط نامناسب روغن‌کاری دانست. این تجهیز با جلوگیری از ادامه فعالیت کمپرسور در شرایط خطرناک، می‌تواند احتمال خرابی‌های مکانیکی پرهزینه را کاهش دهد.

اویل پرشر آلکو چیست؟

اویل پرشر آلکو یا کنترل اختلاف فشار روغن، یک تجهیز حفاظتی برای نظارت بر وضعیت فشار روغن در کمپرسورهای برودتی است. این کنترلر معمولاً بین مدار روغن‌کاری و مدار فرمان کمپرسور قرار می‌گیرد و شرایط فشار روغن را به صورت مداوم بررسی می‌کند.

در کمپرسورهای دارای پمپ روغن، پمپ باید بتواند روغن را با فشار مناسب به مسیرهای روغن‌کاری منتقل کند. فشار ایجادشده در خروجی پمپ روغن در مقایسه با فشار موجود در کارتل بررسی می‌شود. اگر اختلاف فشار در محدوده مناسب باشد، کمپرسور می‌تواند به کار خود ادامه دهد.

اما اگر اختلاف فشار روغن بیش از حد کاهش پیدا کند، به این معناست که سیستم روغن‌کاری احتمالاً با مشکل مواجه شده است. در این شرایط اویل پرشر آلکو وضعیت را تشخیص داده و اگر افت فشار ادامه پیدا کند، مدار کنترل کمپرسور را قطع می‌کند.

این عملکرد باعث می‌شود کمپرسور در شرایطی که روانکاری قطعات داخلی به اندازه کافی انجام نمی‌شود، برای مدت طولانی به کار خود ادامه ندهد.

کاربرد اویل پرشر آلکو چیست؟

مهم‌ترین کاربرد اویل پرشر آلکو حفاظت از کمپرسور در برابر کاهش خطرناک اختلاف فشار روغن است. روغن باید بتواند به قسمت‌های مختلف کمپرسور برسد و از ایجاد اصطکاک شدید بین قطعات جلوگیری کند.

اگر فشار روغن کاهش پیدا کند، ممکن است قطعات داخلی کمپرسور همچنان حرکت کنند اما روانکاری آن‌ها به شکل صحیح انجام نشود. این وضعیت می‌تواند موجب افزایش دما، سایش، ایجاد صداهای غیرعادی و در نهایت آسیب مکانیکی شود.

اویل پرشر آلکو با تشخیص افت اختلاف فشار، از ادامه این وضعیت جلوگیری می‌کند. در صورتی که فشار روغن در زمان تعیین‌شده به محدوده مناسب برنگردد، مدار کنترل می‌تواند کمپرسور را از کار بیندازد.

بنابراین کاربرد این تجهیز فقط مربوط به اندازه‌گیری فشار نیست؛ بلکه بخشی از سیستم ایمنی کمپرسور محسوب می‌شود.

مهم‌ترین کاربردهای اویل پرشر آلکو

کاربرد اویل پرشر آلکو را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

• محافظت از کمپرسور در برابر افت فشار روغن
• کنترل اختلاف فشار روغن و کارتل
• جلوگیری از ادامه کار کمپرسور در شرایط نامناسب
• کاهش احتمال آسیب به یاتاقان‌ها
• محافظت از قطعات متحرک کمپرسور
• تشخیص شرایط غیرعادی در سیستم روغن‌کاری
• کاهش احتمال خرابی‌های مکانیکی
• افزایش قابلیت اطمینان سیستم برودتی
• کمک به افزایش طول عمر کمپرسور
• فعال کردن مدار هشدار در برخی پیکربندی‌ها

چرا اختلاف فشار روغن اهمیت دارد؟

برای درک بهتر کاربرد اویل پرشر آلکو باید مفهوم اختلاف فشار روغن را بشناسیم.

ممکن است داخل کمپرسور روغن وجود داشته باشد، اما این موضوع به تنهایی به معنی مناسب بودن روغن‌کاری نیست. پمپ روغن باید بتواند روغن را با فشار کافی به مسیرهای روغن‌کاری منتقل کند.

برای مثال تصور کنید مقدار روغن داخل کارتل مناسب است، اما پمپ روغن آسیب دیده یا مسیر روغن دچار گرفتگی شده است. در این شرایط ممکن است روغن داخل کمپرسور وجود داشته باشد، ولی فشار مؤثر روغن برای روانکاری مناسب ایجاد نشود.

به همین دلیل کنترل فشار روغن باید وضعیت واقعی گردش روغن را بررسی کند. اویل پرشر اختلاف فشار بین خروجی پمپ روغن و کارتل را زیر نظر می‌گیرد و از این طریق می‌تواند شرایط نامناسب را تشخیص دهد.

نحوه عملکرد اویل پرشر آلکو

نحوه عملکرد اویل پرشر آلکو را می‌توان در چند مرحله توضیح داد.

مرحله اول؛ روشن شدن کمپرسور

با روشن شدن کمپرسور، پمپ روغن نیز شروع به فعالیت می‌کند. در لحظات ابتدایی ممکن است فشار روغن هنوز به مقدار مناسب نرسیده باشد.

اگر کنترلر در همان لحظه کمپرسور را خاموش کند، عملکرد سیستم دچار مشکل خواهد شد. به همین دلیل اویل پرشر دارای زمان تأخیر است تا فرصت لازم برای ایجاد فشار روغن فراهم شود.

مرحله دوم؛ ایجاد فشار روغن

پس از شروع کار پمپ، روغن در مسیرهای داخلی کمپرسور جریان پیدا می‌کند. در شرایط عادی، اختلاف فشار میان خروجی پمپ روغن و کارتل به مقدار موردنیاز می‌رسد.

در این حالت کنترلر شرایط را مناسب تشخیص داده و اجازه ادامه کار کمپرسور را می‌دهد.

مرحله سوم؛ پایش مداوم

در زمان کار کمپرسور، وضعیت فشار روغن باید در محدوده مناسب باقی بماند. اگر فشار روغن کاهش پیدا کند، اویل پرشر این تغییر را تشخیص می‌دهد.

افت فشار ممکن است کوتاه‌مدت باشد؛ بنابراین کنترلر معمولاً بلافاصله کمپرسور را خاموش نمی‌کند.

مرحله چهارم؛ فعال شدن زمان‌سنج

اگر افت فشار ادامه پیدا کند، تایمر حفاظتی وارد عمل می‌شود. این تأخیر از خاموش شدن بی‌دلیل کمپرسور در اثر افت فشارهای کوتاه‌مدت جلوگیری می‌کند.

در مدل FD 113 ZU، زمان تأخیر مشخص‌شده در مستندات فنی حدود 120 ثانیه است.

مرحله پنجم؛ قطع کمپرسور

اگر اختلاف فشار روغن در طول زمان تأخیر به محدوده مناسب برنگردد، مدار حفاظتی فعال شده و کمپرسور متوقف می‌شود.

در برخی مدل‌های این خانواده، پس از رفع علت مشکل، ریست دستی برای راه‌اندازی مجدد مورد نیاز است.

چرا اویل پرشر دارای تأخیر زمانی است؟

یکی از ویژگی‌های مهم کنترل‌های فشار روغن، وجود تأخیر زمانی است. دلیل این موضوع کاملاً فنی است.

وقتی کمپرسور خاموش است، پمپ روغن نیز فعالیت نمی‌کند. بنابراین پس از روشن شدن کمپرسور، چند لحظه زمان نیاز است تا پمپ بتواند روغن را به گردش درآورد و اختلاف فشار لازم را ایجاد کند.

اگر اویل پرشر بدون تأخیر عمل کند، ممکن است کمپرسور بلافاصله پس از استارت به دلیل پایین بودن اولیه فشار روغن خاموش شود.

تأخیر زمانی به کمپرسور اجازه می‌دهد فشار روغن را ایجاد کند. در صورتی که فشار در مدت تعیین‌شده به مقدار مناسب برسد، سیستم به کار خود ادامه می‌دهد. اما اگر فشار همچنان پایین باقی بماند، حفاظت فعال می‌شود.

این ویژگی یکی از دلایل مهم اهمیت اویل پرشر در سیستم‌های برودتی است.

مشخصات فنی اویل پرشر آلکو FD 113 ZU

یکی از مدل‌های شناخته‌شده این خانواده ALCO FD 113 ZU است. در مستندات فنی این مدل، مشخصات زیر برای کنترل فشار روغن ذکر شده است:

مشخصه	مقدار ذکرشده
فشار قطع	حدود 0.63 ± 0.14 بار
فشار وصل	حدود 0.90 ± 0.10 بار
زمان تأخیر	حدود 120 ± 15 ثانیه
ولتاژ تغذیه	24 تا 240 ولت AC/DC در برخی مشخصات
ریست	دستی
درجه حفاظت	IP30

این اعداد مربوط به مدل و کاربرد مشخص هستند و نباید برای تمام اویل پرشرهای آلکو به صورت یکسان در نظر گرفته شوند. هنگام انتخاب قطعه باید مشخصات دقیق مدل و کمپرسور بررسی شود.

اویل پرشر آلکو در چه کمپرسورهایی استفاده می‌شود؟

استفاده از اویل پرشر به نوع کمپرسور و ساختار سیستم روغن‌کاری آن بستگی دارد. مدل‌های مختلف اویل پرشر برای کمپرسورهای خاص طراحی یا تأیید شده‌اند.

برای نمونه، مستندات مربوط به FD 113 ZU کاربرد آن را برای برخی کمپرسورهای سری DLH و D2 تا D8 ذکر می‌کنند. بنابراین هنگام خرید نباید صرفاً بر اساس نام اویل پرشر اقدام کرد؛ بلکه باید مدل کمپرسور و مشخصات فنی کنترلر با یکدیگر مطابقت داده شوند.

انواع اویل پرشر آلکو

اویل پرشرهای آلکو را می‌توان از نظر ساختار و نحوه کنترل به گروه‌های مختلف تقسیم کرد. تفاوت این مدل‌ها می‌تواند در نوع عملکرد، تنظیمات فشار، روش ریست، زمان تأخیر، نوع مدار الکتریکی و کاربرد کمپرسور باشد.

اویل پرشر مکانیکی

در مدل‌های مکانیکی، اختلاف فشار روغن به وسیله مکانیزم مکانیکی و سوئیچ داخلی تشخیص داده می‌شود.

این ساختار برای بسیاری از کمپرسورهای برودتی مورد استفاده قرار گرفته است. مدل FD 113 ZU نمونه‌ای از کنترل‌های مکانیکی فشار روغن آلکو است.

کنترل‌های الکترونیکی فشار روغن

در سیستم‌های جدیدتر ممکن است کنترل فشار روغن با تجهیزات الکترونیکی انجام شود. در این ساختار، بخش سنجش اختلاف فشار و مدار الکترونیکی با یکدیگر کار می‌کنند.

کنترل الکترونیکی می‌تواند امکانات بیشتری مانند مدیریت دقیق‌تر زمان تأخیر، آلارم و وضعیت عملکرد را فراهم کند.

بنابراین انتخاب بین کنترل مکانیکی و الکترونیکی باید بر اساس نوع کمپرسور و طراحی سیستم انجام شود.

تفاوت اویل پرشر با کنترل سطح روغن

گاهی اویل پرشر با کنترل سطح روغن اشتباه گرفته می‌شود؛ در حالی که این دو تجهیز وظایف متفاوتی دارند.

اویل پرشر، همان‌طور که از نام آن مشخص است، روی فشار یا اختلاف فشار روغن تمرکز دارد. در مقابل، کنترل سطح روغن وظیفه بررسی مقدار روغن موجود در کارتل را بر عهده دارد.

برای مثال برخی سیستم‌های کنترل سطح روغن آلکو مانند OM3 و OM4 از سنسور سطح روغن استفاده می‌کنند و در صورت پایین آمدن سطح روغن می‌توانند فرآیند تأمین روغن یا اعلام هشدار را مدیریت کنند.

در نتیجه ممکن است یک سیستم برودتی هم به کنترل سطح روغن و هم به کنترل اختلاف فشار روغن نیاز داشته باشد؛ زیرا هر کدام مشکل متفاوتی را بررسی می‌کنند.

دلایل افت فشار روغن کمپرسور

اگر اویل پرشر آلکو کمپرسور را خاموش کند، همیشه به معنی خراب بودن خود کنترلر نیست. یکی از مهم‌ترین نکات در عیب‌یابی این است که ابتدا علت واقعی افت فشار روغن مشخص شود.

۱. کمبود روغن

اگر سطح روغن کمتر از مقدار مورد نیاز باشد، پمپ روغن نمی‌تواند عملکرد مطلوبی داشته باشد.

۲. خرابی پمپ روغن

خرابی یا کاهش راندمان پمپ روغن می‌تواند باعث کاهش اختلاف فشار شود.

۳. گرفتگی مسیر روغن

آلودگی، ذرات فلزی یا رسوبات می‌توانند مسیر عبور روغن را محدود کنند.

۴. گرفتگی فیلتر روغن

فیلتر آلوده می‌تواند جریان روغن را کاهش داده و روی عملکرد سیستم روغن‌کاری اثر بگذارد.

۵. استفاده از روغن نامناسب

ویسکوزیته و نوع روغن باید با کمپرسور و شرایط کاری آن سازگار باشد.

۶. رقیق شدن روغن

ورود مبرد به روغن یا شرایط نامناسب کاری می‌تواند خواص روغن را تغییر دهد.

۷. فرسودگی قطعات داخلی

فرسودگی یاتاقان‌ها یا سایر اجزای داخلی کمپرسور می‌تواند روی شرایط روغن‌کاری اثر بگذارد.

۸. مشکل در اتصالات کنترلر

شل بودن یا آسیب‌دیدگی اتصالات فشار نیز می‌تواند باعث ایجاد خطا در عملکرد کنترلر شود.

علائم خرابی اویل پرشر آلکو

تشخیص خرابی اویل پرشر باید با بررسی کامل سیستم انجام شود، اما برخی نشانه‌ها می‌توانند تکنسین را به سمت بررسی این قطعه هدایت کنند.

یکی از نشانه‌های رایج، خاموش شدن کمپرسور پس از سپری شدن زمان تأخیر است. اگر کمپرسور روشن شود و پس از مدتی مشخص خاموش شود، باید وضعیت فشار روغن بررسی شود.

از دیگر علائم احتمالی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خاموش شدن مکرر کمپرسور
• فعال شدن آلارم روغن
• عدم راه‌اندازی مجدد کمپرسور
• نیاز به ریست دستی
• عملکرد ناپایدار مدار کنترل
• عدم تطابق وضعیت سوئیچ با فشار واقعی روغن
• مشاهده اختلاف فشار غیرعادی

با این حال، این علائم به تنهایی اثبات نمی‌کنند که اویل پرشر خراب است. ابتدا باید فشار واقعی روغن اندازه‌گیری و سیستم روغن‌کاری بررسی شود.

روش عیب‌یابی اویل پرشر آلکو

عیب‌یابی اصولی باید مرحله‌به‌مرحله انجام شود.

ابتدا سطح روغن کمپرسور بررسی می‌شود. پس از آن باید وضعیت ظاهری روغن، مسیرهای روغن، فیلتر و پمپ روغن مورد بررسی قرار گیرد.

در مرحله بعد فشار روغن اندازه‌گیری می‌شود. این کار اهمیت زیادی دارد زیرا می‌توان مشخص کرد که مشکل واقعاً از کاهش فشار روغن ناشی شده یا کنترلر دچار خطا شده است.

اگر فشار واقعی روغن مناسب باشد اما اویل پرشر همچنان فرمان قطع صادر کند، احتمال وجود مشکل در کنترلر، اتصالات یا مدار فرمان بیشتر می‌شود.

در مقابل، اگر فشار روغن واقعاً پایین باشد، تعویض کنترلر بدون رفع علت اصلی مشکل کار درستی نیست.

اهمیت ریست دستی اویل پرشر

برخی مدل‌های اویل پرشر برای افزایش ایمنی از ریست دستی استفاده می‌کنند. پس از فعال شدن حفاظت، کمپرسور تا زمانی که علت مشکل بررسی و رفع نشود، نباید مجدداً راه‌اندازی شود.

این ویژگی می‌تواند از راه‌اندازی مکرر کمپرسور در شرایط نامناسب جلوگیری کند.

در مستندات فنی مربوط به FD 113 ZU نیز پس از رفع علت خرابی، ریست دستی برای بازگشت کنترلر به وضعیت کار ذکر شده است.

آیا می‌توان اویل پرشر را دور زد؟

دور زدن یا حذف اویل پرشر برای جلوگیری از خاموش شدن کمپرسور، راهکار مناسبی نیست.

اگر سیستم حفاظتی به دلیل افت فشار روغن فعال شده باشد، دور زدن آن باعث می‌شود کمپرسور بدون حفاظت لازم به کار خود ادامه دهد. در این حالت ممکن است آسیب بسیار جدی‌تری به کمپرسور وارد شود.

به جای حذف حفاظت، باید علت فعال شدن اویل پرشر پیدا شود. اگر مشکل از پمپ روغن، سطح روغن، مسیر روغن، فیلتر، سیم‌کشی یا خود کنترلر باشد، باید همان بخش اصلاح شود.

نکات مهم در خرید اویل پرشر آلکو

هنگام خرید اویل پرشر آلکو باید چند عامل مهم را بررسی کرد.

مدل کمپرسور

اولین مورد، مدل دقیق کمپرسور است. هر اویل پرشر برای تمام کمپرسورها مناسب نیست.

محدوده فشار

فشار قطع و وصل باید با مشخصات مورد نیاز کمپرسور مطابقت داشته باشد.

ولتاژ

ولتاژ مدار کنترل باید با مشخصات اویل پرشر مطابقت داشته باشد.

زمان تأخیر

زمان تأخیر نیز باید مطابق مشخصات کمپرسور و سیستم انتخاب شود.

نوع ریست

برخی مدل‌ها دارای ریست دستی هستند و برخی کنترل‌ها ممکن است ساختار متفاوتی داشته باشند.

اصالت قطعه

استفاده از قطعات بی‌کیفیت در مدار حفاظتی کمپرسور می‌تواند خطرناک باشد. بنابراین بهتر است محصول از منبع معتبر تهیه شود.

نکات نصب اویل پرشر آلکو

نصب اویل پرشر باید توسط تکنسین آشنا با سیستم‌های تبرید انجام شود. اتصالات فشار باید به شکل صحیح و بدون نشتی انجام شوند و سیم‌کشی نیز باید مطابق نقشه مدار کنترل باشد.

در مستندات فنی نیز بر تنظیم صحیح کنترل فشار روغن و رعایت الزامات مربوط به مدار کنترل تأکید شده است.

پس از نصب، عملکرد سیستم باید بررسی شود. صرفاً نصب فیزیکی کنترلر کافی نیست و باید اطمینان حاصل شود که در شرایط عادی کمپرسور به درستی کار می‌کند و در صورت کاهش واقعی فشار روغن، سیستم حفاظتی فعال می‌شود.

نگهداری و سرویس اویل پرشر

اویل پرشر نیز مانند سایر تجهیزات سیستم برودتی نیازمند بررسی دوره‌ای است. البته بسیاری از مشکلاتی که به ظاهر مربوط به کنترلر هستند، در واقع از سیستم روغن‌کاری ناشی می‌شوند.

بررسی سطح روغن، کنترل فشار روغن، بررسی نشتی اتصالات، کنترل سیم‌کشی و بررسی وضعیت کمپرسور می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات کمک کند.

همچنین اگر کنترلر چند بار در مدت کوتاه فعال شود، نباید صرفاً آن را ریست کرد. تکرار این اتفاق معمولاً نشانه‌ای است که باید علت افت فشار یا مشکل سیستم روغن‌کاری بررسی شود.

مزایای استفاده از اویل پرشر آلکو

استفاده صحیح از اویل پرشر مزایای مهمی برای سیستم برودتی دارد.

مهم‌ترین مزیت آن حفاظت از کمپرسور در برابر کارکرد طولانی‌مدت با فشار روغن ناکافی است. این موضوع می‌تواند از فرسایش سریع قطعات داخلی جلوگیری کند.

از طرف دیگر، وجود سیستم حفاظتی مناسب باعث افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات می‌شود. اگر مشکل روغن‌کاری در مراحل اولیه شناسایی شود، امکان رفع مشکل پیش از ایجاد آسیب جدی به کمپرسور وجود دارد.

به همین دلیل کاربرد اویل پرشر آلکو را می‌توان فراتر از یک کلید قطع و وصل ساده دانست؛ این قطعه بخشی از سیستم حفاظتی کمپرسور است.

برای کسب اطلاعات بیشتر از مقالات به وبلاگ ما مراجعه نمایید.